تسمه نوار نقاله یکی از مهم ترین اجزای سیستم های انتقال مواد در صنایع مختلف است که وظیفه جابه جایی پیوسته و منظم مواد را بر عهده دارد. در بسیاری از کارخانه ها و واحدهای صنعتی، انتقال مواد اولیه از یک بخش به بخش دیگر به صورت دستی یا با تجهیزات سنتی امکان پذیر نیست و استفاده از نوار نقاله به یک ضرورت تبدیل شده است. تسمه نوار نقاله با حرکت مداوم روی رولیک ها و درام ها، امکان انتقال انواع مواد سبک و سنگین را در مسیرهای کوتاه و طولانی فراهم می کند.
انتخاب تسمه مناسب تاثیر مستقیمی بر عملکرد نوار نقاله، میزان استهلاک تجهیزات، مصرف انرژی و هزینه های نگهداری دارد. به همین دلیل باید هنگام انتخاب این قطعه، عواملی مانند نوع مواد، وزن بار، سرعت انتقال، طول مسیر و شرایط محیطی در نظر گرفته شود. در ادامه با ساختار تسمه نوار نقاله، انواع آن، کاربردها، مزایا و نکات مهم انتخاب و نگهداری آن آشنا می شویم.
تسمه نوار نقاله چیست؟
تسمه نوار نقاله یک نوار انعطاف پذیر و مقاوم است که در ساختار سیستم کانوایر قرار می گیرد و برای انتقال مواد و محصولات از نقطه ای به نقطه دیگر استفاده می شود. این تسمه معمولا به صورت حلقه ای روی دو یا چند درام قرار گرفته و با حرکت درام محرک، شروع به گردش می کند.
مواد روی سطح تسمه قرار می گیرند و همراه با حرکت آن به سمت محل تخلیه منتقل می شوند. بسته به نوع کاربرد، تسمه ها در جنس، ضخامت، عرض، مقاومت کششی و نوع روکش با یکدیگر تفاوت دارند.
در صنایع سنگین، معمولا از تسمه های لاستیکی مقاوم در برابر سایش و ضربه استفاده می شود، در حالی که برای برخی صنایع مانند مواد غذایی، تسمه های ساخته شده از PVC یا PU کاربرد بیشتری دارند.
نحوه عملکرد تسمه نوار نقاله
سیستم نوار نقاله از چند بخش مختلف تشکیل شده است که تسمه مهم ترین بخش انتقال دهنده آن محسوب می شود. نیروی مورد نیاز برای حرکت تسمه معمولا توسط الکتروموتور و گیربکس تامین می شود.
با چرخش درام محرک، تسمه نیز به حرکت درمی آید. رولیک های قرار گرفته در مسیر، وزن تسمه و مواد را تحمل کرده و حرکت آن را روان تر می کنند. مواد از قسمت بارگیری روی تسمه قرار گرفته و در طول مسیر جابه جا می شوند.
در قسمت انتهایی، مواد از طریق درام تخلیه یا شوت به محل مورد نظر منتقل می شوند. تنظیم مناسب کشش و هم راستایی تسمه برای عملکرد صحیح سیستم اهمیت زیادی دارد.
اجزای اصلی نوار نقاله
اگرچه تسمه وظیفه اصلی انتقال مواد را بر عهده دارد، اما عملکرد آن به هماهنگی با سایر اجزای نوار نقاله وابسته است. مهم ترین بخش های این سیستم عبارت اند از:
تسمه نقاله
درام محرک
درام متحرک یا انتهایی
رولیک رفت
رولیک برگشت
الکتروموتور
گیربکس
شاسی و سازه فلزی
سیستم تنظیم کشش
تجهیزات بارگیری و تخلیه
کیفیت و طراحی مناسب هر یک از این قطعات می تواند روی عمر تسمه و راندمان کلی نوار نقاله تاثیر بگذارد.
انواع تسمه نوار نقاله
تسمه های نوار نقاله با توجه به جنس، ساختار و نوع کاربرد در مدل های مختلفی تولید می شوند. انتخاب هر مدل باید بر اساس شرایط کاری انجام شود.
تسمه نوار نقاله لاستیکی
تسمه لاستیکی یکی از پرکاربردترین مدل ها در صنایع معدنی و سنگین است. این تسمه معمولا مقاومت مناسبی در برابر سایش، ضربه و کشش دارد و برای انتقال سنگ، شن، ماسه و مواد معدنی استفاده می شود.
تسمه نوار نقاله EP
تسمه EP از لایه های تقویت کننده پلی استر و پلی آمید ساخته می شود و استحکام کششی مناسبی دارد. این نوع تسمه برای خطوط انتقال مواد با ظرفیت بالا گزینه مناسبی محسوب می شود.
تسمه نوار نقاله سیم دار
در تسمه های سیم دار از کابل های فولادی برای افزایش مقاومت کششی استفاده می شود. این مدل بیشتر در نوار نقاله های طولانی و خطوطی که بار سنگین حمل می کنند کاربرد دارد.
تسمه PVC و PU
این تسمه ها بیشتر در صنایع غذایی، بسته بندی، دارویی و برخی خطوط تولید سبک مورد استفاده قرار می گیرند. سطح مناسب و قابلیت نظافت آسان از ویژگی های مهم آن ها است.
تسمه مقاوم در برابر حرارت
برای انتقال موادی که دمای بالایی دارند، مانند برخی مواد معدنی و محصولات خروجی فرآیندهای حرارتی، باید از تسمه های مقاوم در برابر حرارت استفاده شود.
کاربردهای تسمه نوار نقاله
تسمه نوار نقاله در طیف گسترده ای از صنایع مورد استفاده قرار می گیرد. از جمله مهم ترین کاربردهای آن می توان به موارد زیر اشاره کرد:
معادن سنگ آهن
معادن مس
معادن شن و ماسه
کارخانه های سیمان
صنایع فولاد
کارخانه های آسفالت
صنایع غذایی
صنایع دارویی
صنایع بسته بندی
صنایع بازیافت
انبارها و مراکز لجستیک
بنادر و مراکز بارگیری
در خطوط خردایش نیز تسمه نوار نقاله برای انتقال مواد بین فیدر، سنگ شکن، سرند و سایر تجهیزات استفاده می شود.
مزایای استفاده از تسمه نوار نقاله
استفاده از سیستم های نوار نقاله و تسمه باکیفیت می تواند مزایای مختلفی برای مجموعه های صنعتی داشته باشد.
انتقال مداوم مواد
نوار نقاله می تواند مواد را بدون توقف و به صورت پیوسته جابه جا کند و در نتیجه سرعت فرآیند تولید افزایش پیدا می کند.
کاهش هزینه نیروی انسانی
با استفاده از سیستم انتقال مکانیزه، نیاز به جابه جایی دستی مواد کاهش پیدا کرده و هزینه های نیروی انسانی کمتر می شود.
افزایش ایمنی
انتقال مواد توسط نوار نقاله می تواند تماس مستقیم کارکنان با مواد سنگین، داغ یا خطرناک را کاهش دهد.
کاهش استهلاک تجهیزات
تسمه مناسب و استاندارد باعث حرکت روان مواد شده و در صورت طراحی صحیح، فشار کمتری به سایر اجزای سیستم وارد می کند.
قابلیت استفاده در مسیرهای مختلف
نوار نقاله را می توان برای مسیرهای افقی، شیب دار و در برخی پروژه ها به صورت سفارشی طراحی کرد.
نکات مهم در انتخاب تسمه نوار نقاله
انتخاب تسمه مناسب تنها بر اساس قیمت آن انجام نمی شود. نوع کاربرد و شرایط کاری باید در اولویت قرار داشته باشد. مهم ترین عوامل عبارت اند از:
نوع ماده قابل انتقال
وزن و حجم مواد
ظرفیت انتقال در ساعت
عرض مورد نیاز تسمه
طول نوار نقاله
سرعت حرکت
میزان سایش مواد
دمای مواد
رطوبت محیط
میزان کشش مورد نیاز
نوع لایه های تقویت کننده
کیفیت روکش تسمه
برای مثال، تسمه ای که برای انتقال شن و سنگ استفاده می شود باید مقاومت سایشی بیشتری نسبت به تسمه مورد استفاده در یک خط بسته بندی داشته باشد.
اهمیت کیفیت تسمه نوار نقاله
تسمه نوار نقاله در طول فعالیت خود دائما تحت کشش، فشار، سایش و گاهی ضربه قرار دارد. به همین دلیل استفاده از یک تسمه بی کیفیت می تواند باعث پارگی، ترک خوردگی، کشیدگی و جدا شدن لایه های آن شود.
خرابی تسمه علاوه بر هزینه خرید و تعویض، ممکن است باعث توقف کل خط تولید شود. بنابراین بهتر است هنگام خرید، علاوه بر قیمت، به کیفیت مواد اولیه، مقاومت کششی، ضخامت، نوع کاربرد و اعتبار تولیدکننده یا تامین کننده توجه شود.
همچنین کیفیت رولیک ها، درام ها و سیستم تنظیم کشش نیز باید مورد بررسی قرار گیرد؛ زیرا خرابی این قطعات می تواند عمر تسمه را کاهش دهد.
ماشین سازی سینا؛ تولید و فروش تجهیزات صنعتی
ماشین سازی سینا یکی از مجموعه های فعال در زمینه تولید و فروش دستگاه های صنعتی است که در حوزه طراحی و ساخت ماشین آلات مورد نیاز صنایع معدنی، ساختمانی و تولیدی فعالیت می کند. این مجموعه با تکیه بر دانش فنی و تجربه در زمینه ساخت تجهیزات صنعتی، محصولات مختلفی را برای خطوط خردایش، دانه بندی و انتقال مواد ارائه می دهد.
از جمله تجهیزات تولیدی ماشین سازی سینا می توان به نوار نقاله، فیدر ویبره ای، فیدر گریزلی، سنگ شکن فکی، کوبیت، سرند صنعتی، رولیک، آسیاب چکشی، سیلو سیمان و میکسر صنعتی اشاره کرد.
در طراحی یک سیستم انتقال مواد، انتخاب تسمه مناسب باید در کنار سایر اجزای نوار نقاله انجام شود. به همین دلیل توجه به ظرفیت خط، نوع مواد، طول مسیر و شرایط کاری اهمیت زیادی دارد. ماشین سازی سینا با بررسی نیاز پروژه می تواند تجهیزات متناسب با شرایط خط تولید را طراحی و تولید کند.
روش های نگهداری از تسمه نوار نقاله
نگهداری صحیح تسمه می تواند طول عمر آن را افزایش داده و از توقف های ناگهانی خط تولید جلوگیری کند. برای این منظور بهتر است وضعیت تسمه و سایر اجزای سیستم به صورت دوره ای بررسی شود.
مهم ترین اقدامات نگهداری عبارت اند از:
بررسی کشش تسمه
کنترل هم راستایی تسمه
بررسی وضعیت رولیک ها
بازدید از درام ها
بررسی محل های اتصال و آپارات
پاکسازی سطح تسمه
جلوگیری از بارگیری بیش از ظرفیت
بررسی پارگی یا ترک های سطحی
تعویض تسمه در صورت فرسودگی شدید
انجام سرویس های دوره ای
تشخیص زودهنگام مشکلات می تواند از آسیب های جدی و هزینه های سنگین جلوگیری کند.
جمع بندی
تسمه نوار نقاله یکی از اصلی ترین اجزای سیستم های انتقال مواد است که امکان جابه جایی سریع، مداوم و ایمن مواد را در صنایع مختلف فراهم می کند. این تجهیزات در معادن، کارخانه های سیمان، صنایع فولاد، خطوط خردایش، صنایع غذایی، بسته بندی، بازیافت و بسیاری از واحدهای صنعتی کاربرد دارند.
- ۰ ۰
- ۰ نظر